适用:数一、数二、数三通用
地位:线性代数的核心基础,直接支撑向量、方程组、特征值、二次型
核心任务:掌握矩阵运算,熟记特殊矩阵性质,会求逆矩阵与伴随矩阵
由 $m\times n$ 个数 $a_{ij}$ 排成的 $m$ 行 $n$ 列的数表
$$ A= \begin{pmatrix} a_{11} & a_{12} & \cdots & a_{1n}\\ a_{21} & a_{22} & \cdots & a_{2n}\\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots\\ a_{m1} & a_{m2} & \cdots & a_{mn} \end{pmatrix} $$
称为 $m\times n$ 矩阵,记作 $A=(a_{ij})_{m\times n}$。
注意:
(1)加法:
同型矩阵才能相加:
$$ (A+B)_{ij}=a_{ij}+b_{ij} $$
性质:
$$ A+B=B+A $$
$$ (A+B)+C=A+(B+C) $$
(2)数乘:
$$ (kA)_{ij}=ka_{ij} $$
性质:
$$ k(A+B)=kA+kB $$
$$ (k+l)A=kA+lA $$
$$ k(lA)=(kl)A $$
(3)乘法:
设 $A$ 为 $m\times s$ 矩阵,$B$ 为 $s\times n$ 矩阵,则 $AB$ 为 $m\times n$ 矩阵:
$$ (AB)_{ij}=\sum_{k=1}^s a_{ik}b_{kj} $$
性质:
$$ (AB)C=A(BC) $$
$$ A(B+C)=AB+AC $$
$$ (A+B)C=AC+BC $$
$$ k(AB)=(kA)B=A(kB) $$
注意:
(4)转置:
$$ (A^T)_{ij}=a_{ji} $$
性质:
$$ (A^T)^T=A $$
$$ (A+B)^T=A^T+B^T $$
$$ (kA)^T=kA^T $$
$$ (AB)^T=B^TA^T $$
(5)方阵的幂:
$$ A^0=E $$
$$ A^{m+n}=A^mA^n $$
$$ (A^m)^n=A^{mn} $$
注意:
$$ (AB)^n\neq A^nB^n $$
(1)零矩阵:
所有元素都是 $0$ 的矩阵,记作 $O$。
(2)单位矩阵:
主对角线元素都是 $1$,其余元素都是 $0$ 的方阵:
$$ E= \begin{pmatrix} 1 & 0 & \cdots & 0\\ 0 & 1 & \cdots & 0\\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots\\ 0 & 0 & \cdots & 1 \end{pmatrix} $$
性质:
$$ AE=EA=A $$
(3)对角矩阵:
除主对角线外,其余元素都是 $0$ 的方阵:
$$ \Lambda= \begin{pmatrix} \lambda_1 & 0 & \cdots & 0\\ 0 & \lambda_2 & \cdots & 0\\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots\\ 0 & 0 & \cdots & \lambda_n \end{pmatrix} $$
记作:
$$ \Lambda=\text{diag}(\lambda_1,\lambda_2,\cdots,\lambda_n) $$
性质:
$$ \text{diag}(a_1,\cdots,a_n)\text{diag}(b_1,\cdots,b_n) =\text{diag}(a_1b_1,\cdots,a_nb_n) $$
(4)数量矩阵:
$$ kE= \begin{pmatrix} k & 0 & \cdots & 0\\ 0 & k & \cdots & 0\\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots\\ 0 & 0 & \cdots & k \end{pmatrix} $$
(5)三角矩阵:
上三角矩阵:主对角线下方元素全为 $0$。
下三角矩阵:主对角线上方元素全为 $0$。
性质:
(6)对称矩阵:
$$ A^T=A $$
即:
$$ a_{ij}=a_{ji} $$
性质:
(7)反对称矩阵:
$$ A^T=-A $$
即:
$$ a_{ij}=-a_{ji} $$
性质:
(8)正交矩阵:
$$ A^TA=AA^T=E $$
即:
$$ A^{-1}=A^T $$
性质:
(9)幂等矩阵:
$$ A^2=A $$
(10)对合矩阵:
$$ A^2=E $$
(11)幂零矩阵:
存在正整数 $k$,使得
$$ A^k=O $$
(12)伴随矩阵:
$$ A^*= \begin{pmatrix} A_{11} & A_{21} & \cdots & A_{n1}\\ A_{12} & A_{22} & \cdots & A_{n2}\\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots\\ A_{1n} & A_{2n} & \cdots & A_{nn} \end{pmatrix} $$
其中 $A_{ij}$ 是 $|A|$ 中元素 $a_{ij}$ 的代数余子式。
注意:
$A^*$ 中元素排列是转置的。
定义:
设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,若存在 $n$ 阶方阵 $B$,使得
$$ AB=BA=E $$
则称 $A$ 可逆,$B$ 为 $A$ 的逆矩阵,记作
$$ B=A^{-1} $$
可逆的充要条件:
$$ |A|\neq0 $$
逆矩阵公式:
$$ A^{-1}=\frac{1}{|A|}A^* $$
性质:
$$ (A^{-1})^{-1}=A $$
$$ (kA)^{-1}=\frac1kA^{-1},\quad k\neq0 $$
$$ (AB)^{-1}=B^{-1}A^{-1} $$
$$ (A^T)^{-1}=(A^{-1})^T $$
$$ |A^{-1}|=\frac{1}{|A|} $$
定义:
$$ A^*= \begin{pmatrix} A_{11} & A_{21} & \cdots & A_{n1}\\ A_{12} & A_{22} & \cdots & A_{n2}\\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots\\ A_{1n} & A_{2n} & \cdots & A_{nn} \end{pmatrix} $$
重要公式:
$$ AA^*=A^*A=|A|E $$
性质:
$$ |A^*|=|A|^{n-1} $$
$$ (A^*)^{-1}=(A^{-1})^*=\frac{1}{|A|}A $$
$$ (A^*)^*=|A|^{n-2}A $$
$$ (kA)^*=k^{n-1}A^* $$
$$ (A^T)^*=(A^*)^T $$
$$ (AB)^*=B^*A^* $$
秩的结论:
$$ r(A^*)= \begin{cases} n, & r(A)=n\\ 1, & r(A)=n-1\\ 0, & r(A)\le n-2 \end{cases} $$
定义:
将矩阵用若干条横线和竖线分成若干小块,每个小块称为子块。
运算:
(1)加法:
对应子块相加。
(2)数乘:
每个子块乘 $k$。
(3)乘法:
按矩阵乘法规则,子块相乘。
(4)转置:
$$ \begin{pmatrix} A & B\\ C & D \end{pmatrix}^T = \begin{pmatrix} A^T & C^T\\ B^T & D^T \end{pmatrix} $$
(5)分块对角矩阵:
$$ \begin{pmatrix} A_1 & & \\ & A_2 & \\ & & \ddots \end{pmatrix} $$
性质:
分块三角矩阵:
$$ \begin{pmatrix} A & C\\ O & B \end{pmatrix} $$
行列式:
$$ \begin{vmatrix} A & C\\ O & B \end{vmatrix} =|A||B| $$
逆矩阵:
$$ \begin{pmatrix} A & C\\ O & B \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} A^{-1} & -A^{-1}CB^{-1}\\ O & B^{-1} \end{pmatrix} $$
定义:
矩阵 $A$ 中非零子式的最高阶数称为矩阵的秩,记作 $r(A)$。
性质:
$$ r(A)\le\min{m,n} $$
$$ r(A^T)=r(A) $$
$$ r(kA)=r(A),\quad k\neq0 $$
$$ r(A+B)\le r(A)+r(B) $$
$$ r(AB)\le\min{r(A),r(B)} $$
$$ r(A)+r(B)-n\le r(AB) $$
重要结论:
$$ r(A)=n\iff|A|\neq0 $$
$$ r(A)<n\iff|A|=0 $$
定义:
若矩阵 $A$ 经过有限次初等变换化为 $B$,则称 $A$ 与 $B$ 等价,记作
$$ A\sim B $$
等价标准形:
$$ \begin{pmatrix} E_r & O\\ O & O \end{pmatrix} $$
其中 $r=r(A)$。
等价条件:
$$ A\sim B\iff r(A)=r(B) $$
例1
设
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 2\\ 3 & 4 \end{pmatrix}, \quad B= \begin{pmatrix} 5 & 6\\ 7 & 8 \end{pmatrix} $$
求 $A+B$、$2A$、$AB$。
解:
$$ A+B= \begin{pmatrix} 6 & 8\\ 10 & 12 \end{pmatrix} $$
$$ 2A= \begin{pmatrix} 2 & 4\\ 6 & 8 \end{pmatrix} $$
$$ AB= \begin{pmatrix} 1 & 2\\ 3 & 4 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 5 & 6\\ 7 & 8 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1\times5+2\times7 & 1\times6+2\times8\\ 3\times5+4\times7 & 3\times6+4\times8 \end{pmatrix} $$
$$= \begin{pmatrix} 19 & 22\\ 43 & 50 \end{pmatrix} $$
例2
设
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 2\\ 3 & 4 \end{pmatrix}, \quad B= \begin{pmatrix} 2 & 1\\ 1 & 2 \end{pmatrix} $$
求 $AB$ 和 $BA$。
解:
$$ AB= \begin{pmatrix} 1\times2+2\times1 & 1\times1+2\times2\\ 3\times2+4\times1 & 3\times1+4\times2 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 4 & 5\\ 10 & 11 \end{pmatrix} $$
$$ BA= \begin{pmatrix} 2\times1+1\times3 & 2\times2+1\times4\\ 1\times1+2\times3 & 1\times2+2\times4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 5 & 8\\ 7 & 10 \end{pmatrix} $$
所以:
$$ AB\neq BA $$
例3
设
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 2\\ 3 & 4 \end{pmatrix} $$
求 $A^T$。
解:
$$ A^T= \begin{pmatrix} 1 & 3\\ 2 & 4 \end{pmatrix} $$
例4
设
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 2\\ 3 & 4 \end{pmatrix} $$
求 $A^{-1}$。
解:
$$ |A|=1\times4-2\times3=4-6=-2\neq0 $$
伴随矩阵:
$$ A^*= \begin{pmatrix} A_{11} & A_{21}\\ A_{12} & A_{22} \end{pmatrix} $$
$$ A_{11}=4,\quad A_{12}=-3,\quad A_{21}=-2,\quad A_{22}=1 $$
所以:
$$ A^*= \begin{pmatrix} 4 & -2\\ -3 & 1 \end{pmatrix} $$
$$ A^{-1}=\frac{1}{|A|}A^* =\frac{1}{-2} \begin{pmatrix} 4 & -2\\ -3 & 1 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -2 & 1\\ \frac32 & -\frac12 \end{pmatrix} $$
例5
设
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0\\ 0 & 2 & 0\\ 0 & 0 & 3 \end{pmatrix} $$
求 $A^{-1}$。
解:
对角矩阵的逆矩阵:
$$ A^{-1}= \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0\\ 0 & \frac12 & 0\\ 0 & 0 & \frac13 \end{pmatrix} $$
例6
设
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3\\ 0 & 1 & 2\\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} $$
求 $A^{-1}$。
解:
用初等行变换:
$$ (A|E)= \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 & 1 & 0 & 0\\ 0 & 1 & 2 & 0 & 1 & 0\\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} $$
$$ r_2-2r_3,\quad r_1-3r_3 $$
$$ \begin{pmatrix} 1 & 2 & 0 & 1 & 0 & -3\\ 0 & 1 & 0 & 0 & 1 & -2\\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} $$
$$ r_1-2r_2 $$
$$ \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 & 1 & -2 & 1\\ 0 & 1 & 0 & 0 & 1 & -2\\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} $$
所以:
$$ A^{-1}= \begin{pmatrix} 1 & -2 & 1\\ 0 & 1 & -2\\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} $$
例7
设
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 2\\ 3 & 4 \end{pmatrix} $$
求 $A^*$。
解:
$$ A_{11}=4,\quad A_{12}=-3,\quad A_{21}=-2,\quad A_{22}=1 $$
$$ A^*= \begin{pmatrix} 4 & -2\\ -3 & 1 \end{pmatrix} $$
例8
设 $A$ 为 $3$ 阶方阵,$|A|=2$,求 $|A^*|$。
解:
$$ |A^*|=|A|^{n-1}=2^2=4 $$
例9
设 $A$ 为 $3$ 阶方阵,$|A|=2$,求 $(A^*)^{-1}$。
解:
$$ (A^*)^{-1}=(A^{-1})^*=\frac{1}{|A|}A=\frac{12}{A} $$
例10
设 $A$ 为 $n$ 阶对称矩阵,$B$ 为 $n$ 阶反对称矩阵,证明 $A+B$ 不是对称矩阵。
证明:
$$ (A+B)^T=A^T+B^T=A-B $$
若 $A+B$ 对称,则
$$ A+B=A-B $$
$$ B=-B $$
$$ B=O $$
所以只有当 $B=O$ 时,$A+B$ 才是对称矩阵。
例11
设 $A$ 为正交矩阵,证明 $|A|=\pm1$。
证明:
$$ A^TA=E $$
$$ |A^TA|=|E| $$
$$ |A^T||A|=1 $$
$$ |A|^2=1 $$
$$ |A|=\pm1 $$
例12
设 $A$ 为幂等矩阵,即 $A^2=A$,证明 $A$ 的特征值只能是 $0$ 或 $1$。
证明:
设 $\lambda$ 为 $A$ 的特征值,$\alpha$ 为对应特征向量:
$$ A\alpha=\lambda\alpha $$
$$ A^2\alpha=\lambda A\alpha=\lambda^2\alpha $$
因为 $A^2=A$:
$$ \lambda^2\alpha=\lambda\alpha $$
$$ (\lambda^2-\lambda)\alpha=0 $$
因为 $\alpha\neq0$:
$$ \lambda^2-\lambda=0 $$
$$ \lambda=0\quad\text{或}\quad\lambda=1 $$
例13
设
$$ M= \begin{pmatrix} A & O\ O & B \end{pmatrix} $$
其中 $A$、$B$ 可逆,求 $M^{-1}$。
解:
$$ M^{-1}= \begin{pmatrix} A^{-1} & O\\ O & B^{-1} \end{pmatrix} $$
例14
设
$$ M= \begin{pmatrix} A & C\\ O & B \end{pmatrix} $$
其中 $A$、$B$ 可逆,求 $M^{-1}$。
解:
$$ M^{-1}= \begin{pmatrix} A^{-1} & -A^{-1}CB^{-1}\\ O & B^{-1} \end{pmatrix} $$
例15
设
$$ M= \begin{pmatrix} A & O\\ O & B \end{pmatrix} $$
求 $|M|$。
解:
$$ |M|=|A||B| $$
例16
求
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3\\ 2 & 4 & 6\\ 3 & 6 & 9 \end{pmatrix} $$
的秩。
解:
$r_2-2r_1$,$r_3-3r_1$:
$$ A\to \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3\\ 0 & 0 & 0\\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} $$
所以:
$$ r(A)=1 $$
例17
求
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3\\ 4 & 5 & 6\\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} $$
的秩。
解:
$r_2-4r_1$,$r_3-7r_1$:
$$ A\to \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3\\ 0 & -3 & -6\\ 0 & -6 & -12 \end{pmatrix} $$
$r_3-2r_2$:
$$ A\to \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3\\ 0 & -3 & -6\\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} $$
所以:
$$ r(A)=2 $$
例18
设 $A$ 为 $m\times n$ 矩阵,$B$ 为 $n\times s$ 矩阵,证明
$$ r(AB)\le\min{r(A),r(B)} $$
证明略。
例19
设
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 2\\ 3 & 4 \end{pmatrix}, \quad B= \begin{pmatrix} 5 & 6\\ 7 & 8 \end{pmatrix} $$
求 $X$ 使
$$ AX=B $$
解:
$$ X=A^{-1}B $$
由例4:
$$ A^{-1}= \begin{pmatrix} -2 & 1\\ \frac32 & -\frac12 \end{pmatrix} $$
$$ X= \begin{pmatrix} -2 & 1\\ \frac32 & -\frac12 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 5 & 6\ 7 & 8 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -10+7 & -12+8\\ \frac{15}{2}-\frac72 & 9-4 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} -3 & -4\\ 4 & 5 \end{pmatrix} $$
例20
设
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 2\\ 3 & 4 \end{pmatrix} $$
求 $X$ 使
$$ XA=A^2 $$
解:
$$ X=A $$
例21
设 $A$ 为 $3$ 阶方阵,$|A|=2$,求 $|2A|$、$|A^*|$、$|A^{-1}|$。
解:
$$ |2A|=2^3|A|=8\times2=16 $$
$$ |A^*|=|A|^{n-1}=2^2=4 $$
$$ |A^{-1}|=\frac{1}{|A|}=\frac12 $$
例22
设 $A$ 为 $4$ 阶方阵,$|A|=3$,求 $|A^*|$。
解:
$$ |A^*|=|A|^{n-1}=3^3=27 $$
例23
设 $A$ 为 $n$ 阶方阵,$|A|=2$,求 $|-A|$。
解:
$$ |-A|=(-1)^n|A|=(-1)^n\cdot2 $$
$$ AB\neq BA $$
不要随意交换。
例如:
$$ A= \begin{pmatrix} 1 & 0\\ 0 & 0 \end{pmatrix}, \quad B= \begin{pmatrix} 0 & 0\\ 0 & 1 \end{pmatrix} $$
$$ AB=O $$
但 $A\neq O$,$B\neq O$。
只有当 $A$ 可逆时才能推出。
错误:
$$ (AB)^T=A^TB^T $$
正确:
$$ (AB)^T=B^TA^T $$
错误:
$$ (AB)^{-1}=A^{-1}B^{-1} $$
正确:
$$ (AB)^{-1}=B^{-1}A^{-1} $$
错误:
$$ (AB)^*=A^*B^* $$
正确:
$$ (AB)^*=B^*A^* $$
$$ |A^*|=|A|^{n-1} $$
错误:
$$ |kA|=k|A| $$
正确:
$$ |kA|=k^n|A| $$
$A^*$ 中元素排列是转置的:
$$ A^*= \begin{pmatrix} A_{11} & A_{21} & \cdots & A_{n1}\\ A_{12} & A_{22} & \cdots & A_{n2}\\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots\\ A_{1n} & A_{2n} & \cdots & A_{nn} \end{pmatrix} $$
$$ \begin{pmatrix} A & C\\ O & B \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} A^{-1} & -A^{-1}CB^{-1}\\ O & B^{-1} \end{pmatrix} $$
注意右上角是 $-A^{-1}CB^{-1}$。
$$ r(A)=n\iff|A|\neq0 $$
$$ r(A)<n\iff|A|=0 $$
$$ A^TA=AA^T=E $$
$$ A^{-1}=A^T $$
$$ |A|=\pm1 $$
常见形式:
$$ AB,\quad A^T,\quad A^{-1},\quad A^* $$
处理方法:
常见形式:
处理方法:
常见形式:
$$ |A^*|,\quad (A^*)^{-1},\quad (A^*)^* $$
处理方法:
常见形式:
处理方法:
常见形式:
$$ \begin{pmatrix} A & O\\ O & B \end{pmatrix}, \quad \begin{pmatrix} A & C\\ O & B \end{pmatrix} $$
处理方法:
常见形式:
$$ r(A),\quad r(AB),\quad r(A+B) $$
处理方法:
常见形式:
$$ AX=B,\quad XA=B,\quad AXB=C $$
处理方法:
矩阵乘法:
$$ (AB)_{ij}=\sum_{k=1}^s a_{ik}b_{kj} $$
转置:
$$ (AB)^T=B^TA^T $$
逆矩阵:
$$ A^{-1}=\frac{1}{|A|}A^* $$
$$ (AB)^{-1}=B^{-1}A^{-1} $$
伴随矩阵:
$$ AA^*=A^*A=|A|E $$
$$ |A^*|=|A|^{n-1} $$
$$ (A^*)^{-1}=\frac{1}{|A|}A $$
$$ (AB)^*=B^*A^* $$
秩的结论:
$$ r(A^*)= \begin{cases} n, & r(A)=n\\ 1, & r(A)=n-1\\ 0, & r(A)\le n-2 \end{cases} $$
特殊矩阵:
对称:
$$ A^T=A $$
反对称:
$$ A^T=-A $$
正交:
$$ A^TA=AA^T=E $$
幂等:
$$ A^2=A $$
对合:
$$ A^2=E $$
分块矩阵:
$$ \begin{vmatrix} A & O\\ O & B \end{vmatrix} =|A||B| $$
$$ \begin{pmatrix} A & O\\ O & B \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} A^{-1} & O\\ O & B^{-1} \end{pmatrix} $$
$$ \begin{pmatrix} A & C\\ O & B \end{pmatrix}^{-1} = \begin{pmatrix} A^{-1} & -A^{-1}CB^{-1}\\ O & B^{-1} \end{pmatrix} $$
行列式公式:
$$ |kA|=k^n|A| $$
$$ |AB|=|A||B| $$
$$ |A^{-1}|=\frac{1}{|A|} $$
口诀:
矩阵乘法不交换,转置逆伴随顺序反;
$AA^$ 等于 $|A|E$,$|A^|$ 等于 $|A|^{n-1}$;
正交矩阵逆等于转置,幂等矩阵特征值零一;
分块矩阵求逆要小心,秩的结论记心间。
评论专区
评论加载中...登录后即可发表评论